Мин дә үсәрмен әле

Электрон китап

Әсәр исеме: Мин дә үсәрмен әле
Автор: Фаил Шәфигуллин
Күләме: 7 бит
Жанр: хикәя 
Иңдерү калыплары:

PDF⇣ EPUB⇣

Онлайн укырга◧

Эстафета

Электрон китап

Әсәр исеме: Эстафета
Автор: Фаил Шәфигуллин
Күләме: 2 бит
Жанр: хикәя

​Иңдерү калыплары:
EPUB⇣  PDF⇣  MOBI⇣  TXT⇣  FB2

Рәгъдинең хатыны Гөлбикә эштән төсе китеп кайтып керде. Иренә бер кәлимә сүз әйтми-нитми кухняга узды.

Рәгъди кәнәфидә гәҗит караштырып утыра иде. Бераздан ул хатынының краннан шаулатып су агызуын, ә тагын бераздан куна тактасында шылдыр-шылдыр уклау тәгәрәтүен ишетте.

Рәгъди кухняга чыкты, Гөлбикә җилләнеп токмач җәя, ә үзе, утлы күзләреннән очкыннар чәчрәтеп, уйларында кемнедер изә иде.

Рәгъди хатынына эндәште:
— Ни булды тагын? Иртән дә бөтенләй адәм рәтле сөйләшмәгән идең…
— Ни булганын син белергә тиеш аны, син…— дип тезеп китте Гөлбикә,— Ярар, иртә белән болай гына кәефем юк иде. Шуңа күрә кычкырдым сиңа. Ә хәзер нигә эндәшмәгәнемне беләсеңме соң? Юк инде, хатын итеп тотмыйсың син мине.
— Тукта әле, Гөлбикә, кызма. Сорыйм ич менә.
— Һе, сорыйсың! Эш узгач! Син минем хәлем белән кызыксына торган ир булсаң, проходной төбендә ирен кызартып утырган маргарин башыгызның телен тыяр идең азрак. Җитәкче кеше бит син…
— Мөнәзирәнеңме?
— Мөнәзирә тагын! Маргарин баш та артык әле аңа! Проходнойдан чыгармаган була мине. Ике минутка иртәрәк китәсең, имеш, Өстәвенә, бөтен халык алдында «Ялкау Хәмидә» дип рисвай итте…
Иртәгесен Рәгъди фабрикага ашамыйча-эчмичә килде. Килде дә, беренче эше итеп, кабинетына Мөнәзирәне чакыртты. Тегесе ишектән килеп керүгә:
—    Беләм инде, беләм, Рәгъди абый, ни өчен чакыртуыгызны, гафу итегез, зинһар, бераз кызып, киткәнмен кичә. Гөлбикә апаны рәнҗеттем, гафу итегез,— дип күңелендәген түкми-чәчми әйтеп бирде.
—    Аның өчен генә чакыртмадым мин сине,— диде Рәгъди, кулларын бер йодрыклап, бер язып. – Кешеләр арасында эшләгәндә үзеңне кеше төсле тотарга кирәк.
Мөнәзирә мышык-мышык еларга кереште.
— Кеше төсле идем лә мин моңарчы, Рәгъди абый. Кичәгенәк завхоз Рәисә «Ялкау Хәмидә» исеме такканчы, көлеп кенә каршы ала идем кешеләрне, көлеп кенә озата идем.
—    Кайчан такты ул исемне?
—    Кичәгенәк, буяу алырга кергәч.
—    Безобразие! Йә, ярар, балавыз сыкма юк өчен. Бар әле, әйт мастерга, Рәисәне җибәрсен.
—    Рәисә озак көттермәде, җил кебек килеп керде дә, озын керфекләрен тибрәндереп, Рәгъдигә текәлде.
Рәгъди сүзен ерактанрак башлады:
—    Кешеләр арасында яшисеңме син, тәти кыз, әллә океан уртасындагы кыргый атаудамы?
Әмма Рәисә Рәгъдинең кинаяле сүзен бик тиз төшенеп алды.
—    Булды шул, Рәгъди абый, булды андый хәл, үпкәләттем Мөнәзирәне, бик ачуым килгән чак ие.
—    Нигә ачуың килә соң синең япь-яшь башыңнан?
—    Әй, ашханәдә нервымны бозып чыгардылар ла кичәгенәк. Соңгарак калып кергән идем әбәткә. Наҗия апа «Ялкау Хәмидә» дип мыскыл итте.
— Соң, акыллым, Наҗия апаң синең кебек ун класс бетермәгән ләбаса. Нигә аннан үрнәк аласың? Нигә аның сүзләрен кабатлыйсың?
— Мөнәзирәгә шаяртып кына әйткән идем мин «Ялкау Хәмидә» дип, Рәгъди абый. Су күтәрми икән серкәсе бер дә. Буяу тартмаларын идәнгә атып чыгып китте. Гафу үтенермен мин аннан, Рәгъди абый, бер дә борчылмагыз!
— Гафу, гафу! Сүзне үлчәп сөйләргә кирәк, акыллым, үлчәп! Бар, әйдә, үлгәннән соң тәүбә юк. Эш узгач мескенләнеп торма. Наҗия апаңа да әйтер идем… Олы башы белән…
— Әйдүк, Наҗия апа, — дип урыныннан торып каршы алды ишектән керүчене Рәгъди. — Әйдә, түрдән уз, утыр.
—    Утырып тормам дигән идем дә инде, ашым кайный калды. Туктале, путевка-мазар бирергә чакырмыйлар микән, мин әйтәм. Шуңа ашыгып керүем;
—    Путевкасы булыр ла аның, Наҗия апа. Эшләгән кешенең кадерен беләләр бездә… Тәрбия мәсьәләсе менә…
—    Нишләгән тәрбия? Әллә минем малай…
Малаеңны белмим. Әмма коллективыбызда яшь кадрларны «Ялкау Хәмидә» диеп мәсхәрә итүчеләр булганда, үзебезгә лаеклы алмаш әзерли алырбыз микән без, Наҗия апа?
Наҗия тулы гәүдәсен дерелдәтеп көләргә тотынды.
—    Ә-ә, аны әйтәсең икән, Рәгъди энем. Мин га- епле, мин. Ачуым килсә дә, нервым купса да, кеше сүзен попугай кебек кабатлыйсым калмаган да бит аны!.. Юләргә акыл кирәкми шул.
—    Инде синең нигә ачуың килде, Наҗия апа, инде син тагын кем сүзен кабатладың?
Наҗия урыныннан торды.
—    Әйтмәм дигән идем, Рәгъди энем, болай булгач, әйтергә туры килә инде… Кичәгенәк иртә белән трамвайдан төшеп барам шулай, пальто чабуым әллә кайсы җиренә генә кысылды бит, гөнаһ шомлыгына каршы, ишекнең. Ни алга, ни артка атлар хәл юк. Шунда синең хәләл җефетең Гөлбикә кычкырып җибәрмәсенме: «Атла инде, ни терәлеп каттың? Әллә ишеккә сыймыйсыңмы, Ялкау Хәмидә?!» — ди. Бөтен халык алдында бит. И, шунда ачуым килгәнен белсәң, Рәгъди энем. Көне буе эшем эш булмады. Күземә чалынган һәркемгә «Ялкау Хәмидә» дип кычкырасым килде. Инде хәтерләмим, кемгәдер кычкырдым да бугай шул…

Online укырга

 

«Мотор» операциясе

Электрон китап

Әсәр исеме: «Мотор» операциясе
Автор: Фаил Шәфигуллин
Күләме: 2 бит
Жанр: хикәя

Иңдерү калыплары:
EPUB⇣  PDF⇣  MOBI⇣  TXT⇣  FB2

 Әти-әниләре кушкан атлары Каюм белән Сәмит иде аларның. Хәлбуки, очрашканда Каюмы Сәмиткә Серый дип, Сәмите  Каюмга Карлик дип эндәшергә яраталар.

Җаны теләгән елан ите ашаган дигәндәй, үзләренә ошагач, ярар, Карлик тек Карлик, Серый тек Серый…

Укудан сөенеч, эштән тәм-ләззәт таба алмыйча, байтак еллар әти-әниләре җилкәсендә рәхәт чиккәннән сон, Карлик белән Серый киләчәктә типтереп кенә яшәү өчен «база» әзерләргә ният иттеләр. Шәһәр читендәге «частный» гаражлардан берәр «Москвич» яисә «Жигули»-мазар чәлеп, аны берәр аулак төбәккә илтеп сату иде егетләрнең исәпләре, һәм алар бу эшкә «Мотор» Операциясе дигән яшерен исем бирделәр.

«Операция» тормышка ашырыласы кичне Карлик белән Серый кыюлык өчен алма шәрабы чөмерделәр. Кыюланып, арслан тотар дәрәҗәгә җиткәч кенә, алдан әзерләп куелган капчыкларын асып, хәвефле юлга тәвәккәлләделәр…

Шәһәр читендә гаражлар күп иде. һәркайсы тимер ишекле, һәркайсы икешәр йозаклы иде. Туктый-атлый, тикшерә-күзәтә, курка-шүрли бара торгач, кыю егетләр аксыл төскә буялган биек ишек янына килеп туктадылар.

— Менә! — диде Серый аркасындагы капчыгын җиргә куеп. — Менә шунысын, «Волга» читлегенә охшаганын конфискуем.

Озын буйлы Карлик та капчыгын гараж почмагына ташлады һәм берничә минут шәһәр ягындагы тавышларга колак салып торды, аннары гына һәркайсы яртышар потлы йозакларны капшап карады.

Серый, җиң эченнән фонарь кабызып, беләк юанлыгы тимер рамнарны, бегемот башы чаклы йозакларны, күгәннәрне тикшереп чыкты да, теш арасыннан гына:

— Әллә автоген белән чукындырабызмы? — диде.

— Ашыкма! Ачкыч яратып булыр, шәт.

Серый тирә-якны күзәтте, ә Карлик ачкычлар бәйләмен әле бер, әле икенче йозак өстендә чылтыратты. Әле борыны белән, әле ачкыч башы белән йозак тишекләренә орынып- орынып алды. Ниһаять, бу шөгыле алҗытты бугай — Карлик ачкычлар бәйләмен җиргә күтәреп бәрде һәм:

— Берсе дә ярамый, сволочь, — дип гараж ишегенә төкерде.

— Автоген белән чукындырыйк соң!

— Лом белән каерып карасак?

— Әйдә соң… Раз-два, взяли, раз-два, взяли, еще раз, еще…

— Юк, бирешми. Хәл җыеп алыйк, хәл бетте, эчкәннеке бу.

Егетләр гараж нигезенә чүгәләп тәмәке пыскытырга керештеләр һәм, үзләре дә сизмәстән, икесе берьюлы төндереп киттеләр.

Беренче булып Серый уянды, сискәнеп, сикереп торды, каушый-кабалана иптәшен уятырга тотынды:

— Карлик, Карлик, дим, йокы чүлмәге, уян! Яктырып беткән.

— Автоген белән чукындырабыз! — диде Карлик йокылы тавыш белән. — Чыгар автогенны, тоташтыр баллонга. Өч минутта ауф фидер зеен мин бу ишекне.

Берничә минуттан зәңгәр ялкын теле, бөтен тирә-якка буяу исләре таратып, ишек күгәнен умыра иде инде.

Акрынлап җәйге төн дә узып бара, күкнең көнчыгыш ягы аллана. Карликның маңгаеннан шаулап аккан тир тамчылары Серыйга аермачык күренә иде.

Икенче – күгәнне Серый кисте. Ләкин ул бик озак маташты, кулларын, борыннарын пешереп бетерде, күгәннең әллә ничә урынына утлы боҗралар ясады.

Ниһаять, икенче күгән дә йозагы-Ние белән ком өстенә шалтырап төште.

Карлик белән Серый күкрәк тутырып иртәнге һаваны суладылар, кепкаларын күзләренә төшереп киделәр һәм, тагын бер мәртәбә тирә-якны күзәтеп алгач, аллага тапшырып, гараж ишеген ачып җибәрделәр.

Күрәсең, хуҗа кеше машинасының фараларын кабызып калдыргандыр — башта егетләрнең күзләренә яп-якты нур көлтәсе килеп бәрелде…

Һәм фәкать күзләре әлҗе-мөлҗе килми башлагач кына алар гаражның арткы стенасы булмавын, стена урыныннан буш гараж эченә кояшның беренче нурлары ургылып керүен күрделәр.

Online укырга

 

Тун комедиясе

Электрон китап

Әсәр исеме: Тун комедиясе
Автор: Фаил Шәфигуллин
Күләме: 3 бит
Жанр: хикәя

Иңдерү калыплары:

EPUB  PDF  MOBI  TXT  FB2

 

Яңа ел кичәсендә (ахир дусларым Тәфкил белән Зәбих авылга киткәннәр иде) мин — сарык, Газимҗан аю булып киендек.

Кичә тәмамланыр алдыннан Кыш бабай булып киенгән местком рәисе Фәтхиев миңа чылтырап уята торган сәгать, ә Газимҗанга тун бүләк иткәч, күзләрем шарланды да калды. Егылып китәм дип торам. Ничек инде? Кай төшем ким Газимҗаннан? Эх, Тәфкил белән Зәбих булса шунда!.. Фәтхиевнең мунчала сакалын тартып өзәр идек… Кара син аны, ә! Газимҗан, имеш, клуб кичәсендә генә түгел, мәктәптәге чыршы бәйрәмнәрендә дә аю булып уйный… Җитмәсә, аның артистлык маһирлыгы да бар, имеш…

Шул рәвешчә сайрап маташканын тыңлап-тыңлап тордым да, түзмәдем, Фәтхиевне караңгырак почмакка китереп кыстым.

— Бер дә дөрес эшләмәдегез инде, иптәш Фәтхиев, тунны Газимҗанга биреп. Биргәч, биләнкеле хезмәткәргә бирергә кирәк иде, – мин әйтәм.

— Кем ул биләнкеле хезмәткәр? – ди Фәтхиев, көлеп.

— Әйтик, менә мин. Кайчаннан бирле радикулит белән җәфаланам.

Күрәм, Фәтхиев икеләнә башлады. Тимерне кызуында сугып калырга кирәк.

— Кеше арасында яхшы түгел бит, иптәш Фәтхиев, бирегез миңа да тун, ә!!

— Тун бер генә иде бит, Нәбиев, – ди Фәтхиев. – Газимҗан алдынгы, тырыш хезмәткәр, аннары гаиләсе дә ишле… Минем теләк буенча гына эшләнгән эш түгел ич, профсоюз җыелышы шулай карар кылды…

— Анда минем эшем юк, тун бирәсеңме, юкмы?.. Бирмәсәң, иптәшләр судына гариза язам.

— Ничек дип язасың?

— Фәтхиев, тунны сарык булып уйнаган кешегә бирәбез, дип әйтте дә соңыннан үзенең аю булып уйнаган әшнәсенә бирде, дим.

— Сиңа кем ышана?

— Әнә, Тәфкил белән Зәбих әйтеп тора.

— Бар, Нәбиев, кайт, ял ит, исерек бугай син…

Битемә кан йөгерде, тамак төбендәге кимерчәкләр шыгырдашып алды.

Абына-сөртенә, кызарып-бүртенеп өйгә кайтып, гариза яздым да икенче көнне иптәшләр судына йөгердем. Судьяга хәлне төшендереп бирдем. Шулай-шулай, мин әйтәм, минем шаһитларым бар. Ягъни Тәфкил белән Зәбихны күздә тотуым инде.

Дусларым чыннан да судка килергә бик теләп риза булды. Тәфкил: «Яңа ел кичәсендә Фәтхиев тунны сиңа бирәбез диде, вәссәлам», – дип, гуаһ буласын шәрран ярып әйтте.

— Нәбиевкә бирми, кемгә бирсен, кәҗә, ягъни сарык булып уйнаган ич ул! – дип, Зәбих тә Тәфкил сүзләрен куәтли-куәтли, җиңнәрен сызганып мине яклаячагын белдерде. Без төннең-төн буе Газимҗанның тетмәсен тетеп, тун турында сөйләшеп, киңәшләшеп төрле планнар корып, сыйланып утырдык…

— Судта иң элек минем гаризаны укыдылар. Аннары Газимҗан, аннары Фәтхиев торып сөйләде. Алар, билгеле инде, икесе дә сөйләшеп килгәннәр, авызларын ера-ера икесе дә бер үк сүзне кабатладылар. Мин, әлбәттә, үземне якладым. Бераздан залга Зәбихне чакырып керттеләр.

— Фәтхиев Хәкимҗанның тунны Нәбиев Вилданга бирәбез дигәнен ишеттегезме? – дип сорады судья Зәбихтән.

— Ишетмимме сон, ике колагым белән дә ишеттем! – диде Зәбих, күзләрен дә йоммыйча.

— Ни өчен бирәбез диде соң Фәтхиев аңа тунны?

Зәбих:

— Ну… ни өчен… – дип сузды да нәүмизләнең миңа карады.

Мин, яхшы эшләгән өчен, дигән мәгънәне аңлатырга тырышып, бармагымны тырпайтып куйдым.

— Ну… Кәҗә булып яхшы уйнаган өчен, – дип ярып салды Зәбих, карашын минем бармак очыннан түшәмгә күчереп.

Залга Тәфкилне чакырып керттеләр.

— Фәтхиев Хәкимҗанның тунны Нәбиев Вилданга бирәбез дигәнен ишеттегезме? – дип сорады судья аңардан.

Тәфкил судьяның сорау җөмләсен хикәя җөмләгә әйләндерде:

— Мин Фәтхиев Хәкимҗанның тунны Нәбиев Вилданга бирәбез дигәнен, ишеттем.

— Ни өчен бирәбез диде инде Фәтхиев тунны аңа?

Тәфкил күзләрен челт-челт йомгалап миңа карады. Мин тагын баш бармагымны күрсәттем…

— Ө-өшемәсен ө-өчен, – диде Тәфкил, берничә секунд тотлыгып торганнан соң, – куллары, бармаклары өшемәсен өчен…

Ул көнне өйгә соң гына кайттым. Мин кайтканда яңа тунын билбау белән буган Газимҗан, бәләкәй фанер әрҗәсен дьңгыр-дыңгыр сөйрәп, балыкка китеп бара иде.

Online укырга

Нитмәсәгез, нитәр идем

Электрон китап

Әсәр исеме: Нитмәсәгез, нитәр идем
Автор: Фаил Шәфигуллин
Күләме: 4 бит
Жанр: хикәя

Иңдерү калыплары:
PDF⇣  FB2⇣  EPUB⇣

Кайсыдыр юньсезе ялгыш дегет тамызгач, бер мичкә балны списать иткәннәр иде. Бу хакта үзенең урынбасары Нурмыйны кисәтеп китте Сибгатуллин, әгәр дә мин югында алай-болай ревизия-фәлән килеп төшсә, йөзгә кызыллык китермә, диде.

Кем уйлаган соң аларның шулай көтмәгәндә килеп төшәселәрен!

Алдан кергәне, бусагадан атлап эчкә үткәч тә, байтак кына авызын җыя алмыйча торды.

 

Арттагысының, озынрак буйлысының, кулында калын портфель. Арттан керсә дә, анысы беренче булып исәнләште, портфелен бер урындыкка, мех перчаткаларын икенче урындыкка ташлап, кызарган бармакларына өргәләп алды, өстәлгә якынрак килде…

Үр астында машиналары батып яткан икән. Әле Нурмыйлар колхозына ревизия ясарга килүләре түгел икән. Күршедәге «Искра»га үтеп барышлары икән. Машиналарын бензин белән «сыйлаячаклар» икән дә сәфәрләрен дәвам иттерәчәкләр икән. Бу якларга тагын бер атна-ун көннән килеп чыгачаклар икән…

Нурмый кирәкле сүзләр таба алмыйча бик озак интекте. Ниһаять, тегеләй-болай итә торгач, адәм аңларлык берничә җөмлә укмаштырып, тел тибрәтте:

— Килгән-килгән, җылынып китәрсез, иптәшләр! Чәйләр эчеп, нитеп…

— Ашыгабыз шул, бик ашыгабыз, «Искра» колхозында көтеп ята торганнардыр, – диделәр тегеләр һәм бер-берсенә карашып алдылар.

— Ничек бара соң ревизияләр?

Күзлеклесе һаман ишек төбен табырлый, озын буйлысы гына сөйләшә:

— Әйбәт бара, дип әйтеп булмый. Хуҗалыкларның байтагына «списать итү» чире йоккан…

Озын буйлының итек битендәге эреп бетеп килгән карга күзен текәп, Нурмый баягы сүзен кабатлады:

— Чәйләр эчеп, җылынып китәрсез, шәт, иптәшләр…

Шул рәвешчә тагын берничә кат кыстагач, Нурмыйның иңеннән авыр тау төште — кунаклар ризалаштылар. «Шофер да озаклады, әйдәгез соң, алайса, берәр чынаяк кайнар чәй эчне тишмәс», – дип Нурмыйга иярергә әзерләнделәр.

— Бер генә минут, шунда гына утырып торыгыз, – диде Нурмый һәм каударланып ишеккә ташланды.

Бәхеткә каршы, Нәфисәттәй өйдә икән — Нурмый аны, бөтен эш-шөгыльләрен ташлатып, кибеткә йөгертте. Бер аягың кибеттә, икенчесе мич янында булсын, диде…

Фатирга кайтып, кунакларын өстәл янына урнаштыргач, Нурмый кече якка, Нәфисәттәй кырына узды.

— Булдымы, Нәфисәттәй?

— Булды, булды, иң затлысын, кадерле кунакларга дигәнен генә бирде Сабирҗан…

— Булуын булды… Кунаклары бик четерекле бит әле аның, күңел кылларын ничегрәк тарткаларга да белгән юк… Ревизорлар бит, ни әйтсәң дә… Әллә нәрсә уйлаулары бар, – дип мыгырданды Нурмый, олы якка чыгып барышлый.

Өстәл читенә алтын путаллы бокаллар килеп тезелгәч, табын тагын да ямьлерәк, тагын да бәйрәмчәрәк төс алды.

Әмма соңгы чыгуында нишләптер озаклады Нәфисәттәй. Кунаклар инде, кабар-капмас утырып та, аш

тәлинкәләренең төбенә төшә яздылар… Ә Нәфисәттәй керми дә керми.

Кызарып-бүртенеп утырды-утырды да Нурмый, түзмәде, кашыгын өстәлгә бәреп диярлек, кече якка чумды.

— Нәфисәттәй!

Чырае качкан Нәфисәттәй мич буенда чабулап йөри иде.

— Харап итәсең бит, Нәфисәттәй! Кая, нигә чыгармыйсың? – диде Нурмый, еларга җитешеп.

Нәфисәттәй, Нурмыйны күрмәгәндәй, аның сүзләрен ишетмәгәндәй, үзалдына сөйләнә иде:

— Җылы урынга куйганым исемдә… Ә кайда куйганымны, үтер, хәтерләмим… Хатын-кызның башын катырмасыннар иде шул нәмәстәләре белән…

— Мичкә тыккансыңдыр, шәт, Нәфисәттәй!

— Карадым, юк.

— Казанга салмадыңмы?

— Юк, дим бит…

— Төшереп калдырмагансыңдыр ич юлда?

— Җылы урынга куйдым, дим бит… Боз кебек салкын булгач…

Нурмый иелеп караңгы өстәл асларын капшады, кучкарларга сузылып карады, сәгатенә күз төшерде.

— Кибете дә ябылгандыр инде аның хәзер…

— Миннән үк ябып калды. Күрше авылга бәби туена баралар икән.

Теге якта кайсыдыр, күңелгә шом салып, рәттән берничә мәртәбә тамак кырып алды.

— Пычаксыз суясың бит, Нәфисәттәй!

Нурмый, кайнар башын салкын учлары белән кысып, кунаклар утырган бүлмә ишеге төбенә барды да яңадан Нәфисәттәй янына әйләнеп килде. Яңадан кучкарларны, өстәл, урындык асларын капшап чыкты.

— Кая гына тыктың икән соң, Нәфисәттәй?.. Тиле бәрән орлыгы ашамагансыңдыр ич?!

— Әйтеп торам лабаса, зиһенем чуалган, дип… Берәр нәрсә булса, дөньясына ут капкандай, мине ашыктырасыз, мине чаптырасыз…

— Кая гына олактырдың икән соң?.. Тьфү, ачуым бер килмәгәе, әллә ниләр әйттерәсең инде. Эшләт әле, эшләт башыңны, Нәфисәттәй…

— Бик эшләтәм дә кана бит, исемә төшми… Әйдә, табылмаса тагын! Тамакларына тыгылмас әле аннан башка да… Әҗәл даруы түгел…

Капка төбенә машина килеп туктаганы ишетелде.

— Эх, Нәфисәттәй, үтердең! Пычаксыз суйдың! Нурмый, ишек яңагына маңгаен бәрә язып, кунаклар янына атылып керде. Тегеләр алларындагы ризыкларын ялтыратканнар, ашык-пошык чәй чөмерәләр иде.

— Ниткән бит, иптәшләр, нитә күрмәгез инде, – диде Нурмый, көчәнә торгач, йөзенә газаплы елмаю билгеләре чыгарып, – Нитмәсәгез, нитеп килер идем дә… нитәсездер шул… Әллә ничек кенә килеп чыкты бит әле бу… Бик ниле булдык сезнең алда…

— Сез ни сөйлисез?! Бик тәмле булды ашыгыз, бик рәхмәт, бик әйбәт булды, – диештеләр тегеләр һәм, ашык-пошык, шапыр-шопыр чәйләрен эчеп бетереп, урыннарыннан кузгалдылар.

Шоферлары чәйдән баш тартты. Җил чыгып тора, буран-фәлән кузгалганчы барып җитәргә кирәк, диде.

Машинаның кызыл уты, урам борылышына кереп, күздән югалгач, башын юл читендәге тирән көрткә тыгып, үкереп елыйсы килде Нурмыйның. Шул чагында болдыр ишеге шыгырдады, тәгәрмәч эзләренә ут көлтәсе сузылып төште һәм Нәфисәттәйнең сөенечле тавышы ишетелде;

—       Таптым, Нурметдин, таптым. Киез итек эченә тыгып куйган булганмын икән…

Online укырга

Фәтхулла хәзрәт

 

Электрон китап

Әсәр исеме: Фәтхулла хәзрәт
Автор: Фатих Әмирхан
Күләме: 58 бит
Жанр: повесть
Иңдерү калыплары:

EPUB⇣ PDF⇣ MOBI⇣ TXT⇣ FB2⇣

Онлайн укырга◧

 

Кәҗә тәкәсенең дөньяга карашы

Электрон китап

Әсәр исеме: Кәҗә тәкәсенең дөньяга карашы
Автор: Мирсәй Әмир
Күләме: 2 бит
Жанр: әкият, 12+

Иңдерү калыплары:
EPUB⇣ PDF⇣ MOBI⇣ TXT⇣ FB2⇣ MP3⇣

 

 Онлайн уку:

Теләсә кая кереп, тибенеп йөрүдән башканы белми торган бер кысыр тавык көннәрдән бер көнне яңа хәбәр ишетеп кайтты, ди. Кайтты да, ди, яңа хәбәрне башка хайваннарга сөйләп бирде, ди:

– Ишеттегезме, бездә казлар-тавыклар өчен дә, кәҗәләр-сарыклар өчен дә, сыерлар, атлар өчен дә яңа йортлар салалар икән бит? – дип әйтте, ди.

Яна йортлар салу хәбәре хайваннарның барысын да кызыксындырды, ди. Башкаларына караганда кыюрак телле кәҗә тәкәсе сүз алып, уз фикерен уртага салды, ди.

– Ай-Һай, җәмәгать, – дип әйтте, ди, – тикмәгә генә яңа абзарлар салырлар микән, бу безнең файдага булмас, – дип әйтте, ди, һәм, – ничек икән соң, яхшы микән ул яна абзарлар? Безгә берәребезне командировкага җи­бәреп, шул яна абзарлар белән таныштырып кайтарасы иде. Ничек уйлыйсыз, хайваннар? – дип сорау куйды, ди.

– Бик кирәк, бик әйбәт булыр, – дип әйтте, ди, башкалар.

– Кемне җибәрәбез? – дип куйды, ди, мәсьәләне кәҗә тәкәсе.

– Син, тәкә дус, үзең барырсың инде, – дип әйтте, ди, ат.

– Син, хәйләкәр җан, юлын тиз табарсың, – дип мөгрәде, ди, сыер.

– Җитезлегең, җиңеллегең дә бар, – дип куйды, ди, сарык.

– Азгынлыгың да бар, ул-бу була калса, яман атың чыкмаган егет түгелсең тагы, – дип өстәде, ди, каз.

– Әйдә, бер бозылган хайван бозылсын инде, – дип, төгәлләп куйды, ди, тавык…

Китте, ди, кәҗә тәкәсе командировкага, яңа абзарлар белән танышырга. Әй китте, ди, әй китте, ди, бер урамны биш кат әйләнеп, кузгалып киткән урынына килеп җитте, ди. Яңа салынып ята торган мал йортлары кәҗә тәкәсенең көн саен йөреп тора торган җирендә булса да, ул аны сораша-сораша көчкә эзләп тапты, ди, һәм сакалын селкеп карап торды-торды да, ди, әйләнеп кайтты, ди.

Командировкага киткән дусларының кайтуын түземсезлек белән көтүче башка хайваннар кәҗә тәкәсен шау-гөр килеп каршы алдылар, ди.

– Я, тәкә дус, сөйлә, ниләр күрдең? Яңа абзарлар яхшымы? – дип, бер-бер артлы сораулар яудыра башладылар, ди.

Кәҗә тәкәсе иң башта бик өметсез итеп кулын селкеп куйды да, ди, аннан соң сакалын селкә-селкә сөйли башлады, ди:

– Эшләр шәптән түгел, җәмәгать, – дип әйтте, ди. – Мин ул яңа абзарның бер дә мәгънәсен тапмадым. Зурлыкка зур үзе, хәтта кеше өйләренеке кебек эре-эре тәрәзәләре дә бар. Әмма ул абзарда һич тә торырга мөм­кин түгел. Тәрәзәләре булса да, пыяласызлар, алардан җил өреп тора, ишекләре бөтенләй юк; үзләре бөтенләй түбәсез, яңгыр ява башласа, ышыкланыр урын таба алмый аптырыйсың. Идәннәре тулы йомычка, каты-каты бүкән башлары тәгәрәшеп ята. Анда ятып йокларга тү­гел, басып торыр урын да юк. Алары гына җитмәсә тагы, шунда ук кешеләр тулып ята, кулларына тоткан пычкылары, балталары, тагы әллә нәрсәләре белән тук та тук, чыш та пыш килеп, бимазалап йөриләр. Ул яңа аб­зарда торырга да, йокларга да мөмкин түгел. Нинди гөнаһларыбыз өчен безне ияләшкән иске абзарларыбыздан аерып, андый коточкыч абзарларга ябарга телиләр­дер. Яңа абзарларның рәте юк, җәмәгать! Читәннән генә үреп, үз тизәгебез белән генә сылаган булса да, иске абзарыбыз әйбәт! Ышанмасагыз, яңа абзарларны үзегез барып карагыз. Мин сезгә үз күзләрем белән күргәнне, үз мөгезләрем белән сизгәнне сөйләдем, – дип сүзен бе­терде, ди.

Чыннан да, кәҗә тәкәсе үзе күргәннәрне түкми-чәчми сөйләде, ди. Тик, кәҗә тәкәсендә хәйлә дип әйткән нәрсә азрак булса да, акыл дип әйткән нәрсә бөтенләй булмаганлыктан, ул салынып ята торган яңа каралтыларның кичә нихәлдә булулары һәм иртәгә нихәлдә булачакла­ры турында фикер йөртү кадәр тирәнлеккә бара алмаган иде, ди.

1937.

Тулырак

«Шайтан бар ул, бар!..»

Электрон китап

Әсәр исеме: «Шайтан бар ул, бар!..»
Автор: Вахит Юныс
Күләме: 12 бит
Жанр: хикәя 
Иңдерү калыплары:

PDF⇣  MOBI⇣  FB2⇣  EPUB⇣

Онлайн укырга◧

Хәйләсез дөнья файдасыз

Электрон китап

Әсәр исеме: Хәйләсез дөнья файдасыз
Автор: Аяз Гыйләҗев
Күләме: 4 бит
Жанр: хикәя 
Иңдерү калыплары:

PDF⇣  MOBI⇣  FB2⇣  EPUB⇣

Онлайн укырга◧

Угры

Электрон китап

Әсәр исеме: Угры
Автор: Адлер Тимергалин
Күләме: 11 бит
Жанр: фантастик хикәя 
Иңдерү калыплары:

PDF⇣  MOBI⇣  FB2⇣  EPUB⇣

Онлайн укырга◧