«Мотор» операциясе

Электрон китап

Әсәр исеме: «Мотор» операциясе
Автор: Фаил Шәфигуллин
Күләме: 2 бит
Жанр: хикәя

Иңдерү калыплары:
EPUB⇣  PDF⇣  MOBI⇣  TXT⇣  FB2

 Әти-әниләре кушкан атлары Каюм белән Сәмит иде аларның. Хәлбуки, очрашканда Каюмы Сәмиткә Серый дип, Сәмите  Каюмга Карлик дип эндәшергә яраталар.

Җаны теләгән елан ите ашаган дигәндәй, үзләренә ошагач, ярар, Карлик тек Карлик, Серый тек Серый…

Укудан сөенеч, эштән тәм-ләззәт таба алмыйча, байтак еллар әти-әниләре җилкәсендә рәхәт чиккәннән сон, Карлик белән Серый киләчәктә типтереп кенә яшәү өчен «база» әзерләргә ният иттеләр. Шәһәр читендәге «частный» гаражлардан берәр «Москвич» яисә «Жигули»-мазар чәлеп, аны берәр аулак төбәккә илтеп сату иде егетләрнең исәпләре, һәм алар бу эшкә «Мотор» Операциясе дигән яшерен исем бирделәр.

«Операция» тормышка ашырыласы кичне Карлик белән Серый кыюлык өчен алма шәрабы чөмерделәр. Кыюланып, арслан тотар дәрәҗәгә җиткәч кенә, алдан әзерләп куелган капчыкларын асып, хәвефле юлга тәвәккәлләделәр…

Шәһәр читендә гаражлар күп иде. һәркайсы тимер ишекле, һәркайсы икешәр йозаклы иде. Туктый-атлый, тикшерә-күзәтә, курка-шүрли бара торгач, кыю егетләр аксыл төскә буялган биек ишек янына килеп туктадылар.

— Менә! — диде Серый аркасындагы капчыгын җиргә куеп. — Менә шунысын, «Волга» читлегенә охшаганын конфискуем.

Озын буйлы Карлик та капчыгын гараж почмагына ташлады һәм берничә минут шәһәр ягындагы тавышларга колак салып торды, аннары гына һәркайсы яртышар потлы йозакларны капшап карады.

Серый, җиң эченнән фонарь кабызып, беләк юанлыгы тимер рамнарны, бегемот башы чаклы йозакларны, күгәннәрне тикшереп чыкты да, теш арасыннан гына:

— Әллә автоген белән чукындырабызмы? — диде.

— Ашыкма! Ачкыч яратып булыр, шәт.

Серый тирә-якны күзәтте, ә Карлик ачкычлар бәйләмен әле бер, әле икенче йозак өстендә чылтыратты. Әле борыны белән, әле ачкыч башы белән йозак тишекләренә орынып- орынып алды. Ниһаять, бу шөгыле алҗытты бугай — Карлик ачкычлар бәйләмен җиргә күтәреп бәрде һәм:

— Берсе дә ярамый, сволочь, — дип гараж ишегенә төкерде.

— Автоген белән чукындырыйк соң!

— Лом белән каерып карасак?

— Әйдә соң… Раз-два, взяли, раз-два, взяли, еще раз, еще…

— Юк, бирешми. Хәл җыеп алыйк, хәл бетте, эчкәннеке бу.

Егетләр гараж нигезенә чүгәләп тәмәке пыскытырга керештеләр һәм, үзләре дә сизмәстән, икесе берьюлы төндереп киттеләр.

Беренче булып Серый уянды, сискәнеп, сикереп торды, каушый-кабалана иптәшен уятырга тотынды:

— Карлик, Карлик, дим, йокы чүлмәге, уян! Яктырып беткән.

— Автоген белән чукындырабыз! — диде Карлик йокылы тавыш белән. — Чыгар автогенны, тоташтыр баллонга. Өч минутта ауф фидер зеен мин бу ишекне.

Берничә минуттан зәңгәр ялкын теле, бөтен тирә-якка буяу исләре таратып, ишек күгәнен умыра иде инде.

Акрынлап җәйге төн дә узып бара, күкнең көнчыгыш ягы аллана. Карликның маңгаеннан шаулап аккан тир тамчылары Серыйга аермачык күренә иде.

Икенче – күгәнне Серый кисте. Ләкин ул бик озак маташты, кулларын, борыннарын пешереп бетерде, күгәннең әллә ничә урынына утлы боҗралар ясады.

Ниһаять, икенче күгән дә йозагы-Ние белән ком өстенә шалтырап төште.

Карлик белән Серый күкрәк тутырып иртәнге һаваны суладылар, кепкаларын күзләренә төшереп киделәр һәм, тагын бер мәртәбә тирә-якны күзәтеп алгач, аллага тапшырып, гараж ишеген ачып җибәрделәр.

Күрәсең, хуҗа кеше машинасының фараларын кабызып калдыргандыр — башта егетләрнең күзләренә яп-якты нур көлтәсе килеп бәрелде…

Һәм фәкать күзләре әлҗе-мөлҗе килми башлагач кына алар гаражның арткы стенасы булмавын, стена урыныннан буш гараж эченә кояшның беренче нурлары ургылып керүен күрделәр.

Online укырга

 

Тун комедиясе

Электрон китап

Әсәр исеме: Тун комедиясе
Автор: Фаил Шәфигуллин
Күләме: 3 бит
Жанр: хикәя

Иңдерү калыплары:

EPUB  PDF  MOBI  TXT  FB2

 

Яңа ел кичәсендә (ахир дусларым Тәфкил белән Зәбих авылга киткәннәр иде) мин — сарык, Газимҗан аю булып киендек.

Кичә тәмамланыр алдыннан Кыш бабай булып киенгән местком рәисе Фәтхиев миңа чылтырап уята торган сәгать, ә Газимҗанга тун бүләк иткәч, күзләрем шарланды да калды. Егылып китәм дип торам. Ничек инде? Кай төшем ким Газимҗаннан? Эх, Тәфкил белән Зәбих булса шунда!.. Фәтхиевнең мунчала сакалын тартып өзәр идек… Кара син аны, ә! Газимҗан, имеш, клуб кичәсендә генә түгел, мәктәптәге чыршы бәйрәмнәрендә дә аю булып уйный… Җитмәсә, аның артистлык маһирлыгы да бар, имеш…

Шул рәвешчә сайрап маташканын тыңлап-тыңлап тордым да, түзмәдем, Фәтхиевне караңгырак почмакка китереп кыстым.

— Бер дә дөрес эшләмәдегез инде, иптәш Фәтхиев, тунны Газимҗанга биреп. Биргәч, биләнкеле хезмәткәргә бирергә кирәк иде, – мин әйтәм.

— Кем ул биләнкеле хезмәткәр? – ди Фәтхиев, көлеп.

— Әйтик, менә мин. Кайчаннан бирле радикулит белән җәфаланам.

Күрәм, Фәтхиев икеләнә башлады. Тимерне кызуында сугып калырга кирәк.

— Кеше арасында яхшы түгел бит, иптәш Фәтхиев, бирегез миңа да тун, ә!!

— Тун бер генә иде бит, Нәбиев, – ди Фәтхиев. – Газимҗан алдынгы, тырыш хезмәткәр, аннары гаиләсе дә ишле… Минем теләк буенча гына эшләнгән эш түгел ич, профсоюз җыелышы шулай карар кылды…

— Анда минем эшем юк, тун бирәсеңме, юкмы?.. Бирмәсәң, иптәшләр судына гариза язам.

— Ничек дип язасың?

— Фәтхиев, тунны сарык булып уйнаган кешегә бирәбез, дип әйтте дә соңыннан үзенең аю булып уйнаган әшнәсенә бирде, дим.

— Сиңа кем ышана?

— Әнә, Тәфкил белән Зәбих әйтеп тора.

— Бар, Нәбиев, кайт, ял ит, исерек бугай син…

Битемә кан йөгерде, тамак төбендәге кимерчәкләр шыгырдашып алды.

Абына-сөртенә, кызарып-бүртенеп өйгә кайтып, гариза яздым да икенче көнне иптәшләр судына йөгердем. Судьяга хәлне төшендереп бирдем. Шулай-шулай, мин әйтәм, минем шаһитларым бар. Ягъни Тәфкил белән Зәбихны күздә тотуым инде.

Дусларым чыннан да судка килергә бик теләп риза булды. Тәфкил: «Яңа ел кичәсендә Фәтхиев тунны сиңа бирәбез диде, вәссәлам», – дип, гуаһ буласын шәрран ярып әйтте.

— Нәбиевкә бирми, кемгә бирсен, кәҗә, ягъни сарык булып уйнаган ич ул! – дип, Зәбих тә Тәфкил сүзләрен куәтли-куәтли, җиңнәрен сызганып мине яклаячагын белдерде. Без төннең-төн буе Газимҗанның тетмәсен тетеп, тун турында сөйләшеп, киңәшләшеп төрле планнар корып, сыйланып утырдык…

— Судта иң элек минем гаризаны укыдылар. Аннары Газимҗан, аннары Фәтхиев торып сөйләде. Алар, билгеле инде, икесе дә сөйләшеп килгәннәр, авызларын ера-ера икесе дә бер үк сүзне кабатладылар. Мин, әлбәттә, үземне якладым. Бераздан залга Зәбихне чакырып керттеләр.

— Фәтхиев Хәкимҗанның тунны Нәбиев Вилданга бирәбез дигәнен ишеттегезме? – дип сорады судья Зәбихтән.

— Ишетмимме сон, ике колагым белән дә ишеттем! – диде Зәбих, күзләрен дә йоммыйча.

— Ни өчен бирәбез диде соң Фәтхиев аңа тунны?

Зәбих:

— Ну… ни өчен… – дип сузды да нәүмизләнең миңа карады.

Мин, яхшы эшләгән өчен, дигән мәгънәне аңлатырга тырышып, бармагымны тырпайтып куйдым.

— Ну… Кәҗә булып яхшы уйнаган өчен, – дип ярып салды Зәбих, карашын минем бармак очыннан түшәмгә күчереп.

Залга Тәфкилне чакырып керттеләр.

— Фәтхиев Хәкимҗанның тунны Нәбиев Вилданга бирәбез дигәнен ишеттегезме? – дип сорады судья аңардан.

Тәфкил судьяның сорау җөмләсен хикәя җөмләгә әйләндерде:

— Мин Фәтхиев Хәкимҗанның тунны Нәбиев Вилданга бирәбез дигәнен, ишеттем.

— Ни өчен бирәбез диде инде Фәтхиев тунны аңа?

Тәфкил күзләрен челт-челт йомгалап миңа карады. Мин тагын баш бармагымны күрсәттем…

— Ө-өшемәсен ө-өчен, – диде Тәфкил, берничә секунд тотлыгып торганнан соң, – куллары, бармаклары өшемәсен өчен…

Ул көнне өйгә соң гына кайттым. Мин кайтканда яңа тунын билбау белән буган Газимҗан, бәләкәй фанер әрҗәсен дьңгыр-дыңгыр сөйрәп, балыкка китеп бара иде.

Online укырга

Кәҗә тәкәсенең дөньяга карашы

Электрон китап

Әсәр исеме: Кәҗә тәкәсенең дөньяга карашы
Автор: Мирсәй Әмир
Күләме: 2 бит
Жанр: әкият, 12+

Иңдерү калыплары:
EPUB⇣ PDF⇣ MOBI⇣ TXT⇣ FB2⇣ MP3⇣

 

 Онлайн уку:

Теләсә кая кереп, тибенеп йөрүдән башканы белми торган бер кысыр тавык көннәрдән бер көнне яңа хәбәр ишетеп кайтты, ди. Кайтты да, ди, яңа хәбәрне башка хайваннарга сөйләп бирде, ди:

– Ишеттегезме, бездә казлар-тавыклар өчен дә, кәҗәләр-сарыклар өчен дә, сыерлар, атлар өчен дә яңа йортлар салалар икән бит? – дип әйтте, ди.

Яна йортлар салу хәбәре хайваннарның барысын да кызыксындырды, ди. Башкаларына караганда кыюрак телле кәҗә тәкәсе сүз алып, уз фикерен уртага салды, ди.

– Ай-Һай, җәмәгать, – дип әйтте, ди, – тикмәгә генә яңа абзарлар салырлар микән, бу безнең файдага булмас, – дип әйтте, ди, һәм, – ничек икән соң, яхшы микән ул яна абзарлар? Безгә берәребезне командировкага җи­бәреп, шул яна абзарлар белән таныштырып кайтарасы иде. Ничек уйлыйсыз, хайваннар? – дип сорау куйды, ди.

– Бик кирәк, бик әйбәт булыр, – дип әйтте, ди, башкалар.

– Кемне җибәрәбез? – дип куйды, ди, мәсьәләне кәҗә тәкәсе.

– Син, тәкә дус, үзең барырсың инде, – дип әйтте, ди, ат.

– Син, хәйләкәр җан, юлын тиз табарсың, – дип мөгрәде, ди, сыер.

– Җитезлегең, җиңеллегең дә бар, – дип куйды, ди, сарык.

– Азгынлыгың да бар, ул-бу була калса, яман атың чыкмаган егет түгелсең тагы, – дип өстәде, ди, каз.

– Әйдә, бер бозылган хайван бозылсын инде, – дип, төгәлләп куйды, ди, тавык…

Китте, ди, кәҗә тәкәсе командировкага, яңа абзарлар белән танышырга. Әй китте, ди, әй китте, ди, бер урамны биш кат әйләнеп, кузгалып киткән урынына килеп җитте, ди. Яңа салынып ята торган мал йортлары кәҗә тәкәсенең көн саен йөреп тора торган җирендә булса да, ул аны сораша-сораша көчкә эзләп тапты, ди, һәм сакалын селкеп карап торды-торды да, ди, әйләнеп кайтты, ди.

Командировкага киткән дусларының кайтуын түземсезлек белән көтүче башка хайваннар кәҗә тәкәсен шау-гөр килеп каршы алдылар, ди.

– Я, тәкә дус, сөйлә, ниләр күрдең? Яңа абзарлар яхшымы? – дип, бер-бер артлы сораулар яудыра башладылар, ди.

Кәҗә тәкәсе иң башта бик өметсез итеп кулын селкеп куйды да, ди, аннан соң сакалын селкә-селкә сөйли башлады, ди:

– Эшләр шәптән түгел, җәмәгать, – дип әйтте, ди. – Мин ул яңа абзарның бер дә мәгънәсен тапмадым. Зурлыкка зур үзе, хәтта кеше өйләренеке кебек эре-эре тәрәзәләре дә бар. Әмма ул абзарда һич тә торырга мөм­кин түгел. Тәрәзәләре булса да, пыяласызлар, алардан җил өреп тора, ишекләре бөтенләй юк; үзләре бөтенләй түбәсез, яңгыр ява башласа, ышыкланыр урын таба алмый аптырыйсың. Идәннәре тулы йомычка, каты-каты бүкән башлары тәгәрәшеп ята. Анда ятып йокларга тү­гел, басып торыр урын да юк. Алары гына җитмәсә тагы, шунда ук кешеләр тулып ята, кулларына тоткан пычкылары, балталары, тагы әллә нәрсәләре белән тук та тук, чыш та пыш килеп, бимазалап йөриләр. Ул яңа аб­зарда торырга да, йокларга да мөмкин түгел. Нинди гөнаһларыбыз өчен безне ияләшкән иске абзарларыбыздан аерып, андый коточкыч абзарларга ябарга телиләр­дер. Яңа абзарларның рәте юк, җәмәгать! Читәннән генә үреп, үз тизәгебез белән генә сылаган булса да, иске абзарыбыз әйбәт! Ышанмасагыз, яңа абзарларны үзегез барып карагыз. Мин сезгә үз күзләрем белән күргәнне, үз мөгезләрем белән сизгәнне сөйләдем, – дип сүзен бе­терде, ди.

Чыннан да, кәҗә тәкәсе үзе күргәннәрне түкми-чәчми сөйләде, ди. Тик, кәҗә тәкәсендә хәйлә дип әйткән нәрсә азрак булса да, акыл дип әйткән нәрсә бөтенләй булмаганлыктан, ул салынып ята торган яңа каралтыларның кичә нихәлдә булулары һәм иртәгә нихәлдә булачакла­ры турында фикер йөртү кадәр тирәнлеккә бара алмаган иде, ди.

1937.

Тулырак

«Шайтан бар ул, бар!..»

Электрон китап

Әсәр исеме: «Шайтан бар ул, бар!..»
Автор: Вахит Юныс
Күләме: 12 бит
Жанр: хикәя 
Иңдерү калыплары:

PDF⇣  MOBI⇣  FB2⇣  EPUB⇣

Онлайн укырга◧

Күңелле мәҗлеснең күңелсез соңы

Электрон китап

Әсәр исеме: Күңелле мәҗлеснең күңелсез соңы
Автор: Аяз Гыйләҗев
Күләме: 4 бит
Жанр: хикәя 
Иңдерү калыплары:

PDF⇣  MOBI⇣  FB2⇣  EPUB⇣

Онлайн укырга◧

Көндәшләр

Электрон китап

Әсәр исеме: Көндәшләр
Автор: Аяз Гыйләҗев
Күләме: 3 бит
Жанр: хикәя
Иңдерү калыплары:

PDF⇣  MOBI⇣  FB2⇣  EPUB⇣

Онлайн укырга◧

Качак

Электрон китап

Әсәр исеме: Качак
Автор: Аяз Гыйләҗев
Күләме: 92 бит
Жанр: повесть 
Иңдерү калыплары:

PDF⇣  MOBI⇣  FB2⇣  EPUB⇣

Онлайн укырга◧

Кайттылар

Электрон китап

Әсәр исеме: Кайттылар 
Автор: Аяз Гыйләҗев
Күләме: 11 бит
Жанр: хикәя 
Иңдерү калыплары:

PDF⇣  MOBI⇣  FB2⇣  EPUB⇣

Онлайн укырга◧

Беренче җыр

Электрон китап

Әсәр исеме: Беренче җыр
Автор: Аяз Гыйләҗев
Күләме: 13 бит
Жанр: хикәя 
Иңдерү калыплары:

PDF⇣  MOBI⇣  FB2⇣  EPUB⇣

Онлайн укырга◧

Безнең тыкрык

Электрон китап

Әсәр исеме: Безнең тыкрык
Автор: Аяз Гыйләҗев
Күләме: 7 бит
Жанр: хикәя 
Иңдерү калыплары:

PDF⇣  MOBI⇣  FB2⇣  EPUB⇣

Онлайн укырга◧